اخبار و مقالات

ورق روغنی چیست و چه کاربردهایی دارد؟

ورق روغنی چیست و چه کاربردهایی دارد؟

یکی از محصولات اصلی بازار آهن ورق روغنی و ورق سیاه است که با فرایند های نورد سرد و نورد گرم تهیه می شود. اگر میخواهید با انواع این محصولات، کاربردهای ورق روغنی، نحوه کارکرد دستگاه ها، انواع روغنکاری و البته ویژگی های روغن خوب آشنا شوید، در ادامه با ما همراه باشید. ما در این نوشته از معرفی محصول تا مراحل آشنایی با دستگاه، تمیزکاری دستگاه و انواع روش های روغنکاری برایتان گفته ایم.

 

ورق روغنی چیست؟

ورق روغنی یا ورق سرد یکی از محصولات اصلی بازار آهن است که با نورد سرد ساخته می شود. این ورق های روغنی پس از تولید و بر اساس کاربری های مختلفی که دارند وارد پروسه های بعدی و قرایند های صنعتی مهمی می شوند. ورق روغنی برای مصارفی از جمله جلوگیری از روغن کاری و زنگ زدگی استفاده می شد.

 

ورق سیاه چیست؟

ورق سیاه نیز یکی دیگر از محصولات بازار آهن است که بر خلاف ورق روغنی با نورد گرم تولید شده و مهمترین کاربری آن ساخت ورق گالوانیزه است. ورق سیاه که پیاه تولید ورق گالوانیزه است، نه تنها از محصولات اصلی بازار آهن است بلکه در صنعت نیز از آن استفاده های بسیاری می شود.

 

کاربرد ورق های روغنی در صنایع

ورق های روغنی تحت تاثیر روش تولیدی شان با نورد سرد، از ظاهر بسیار زیبایی برخوردارند. در نتیجه از این ورق ها برای ساخت انواع قفسه و پنل، بدنه خودرو و ماشین، لوازم منزل و البته به عنوان یکی از مصالح ساختمانی استفاده می شود.

ورق های روغنی موجود در بازار با عرض بین 100 تا 125 میلی متر و ضخامت ۳-۰٫۳ میلی متر در سه سایز اصلی ۱٫۱۸۳۰ میلی متری، ۲٫۲۴۴۰ میلی متری و در نهایت ۳٫۳۰۵۰ میلی متر در بازار توزیع شده و به دست مصرف کننده ها برای ساخت و ساز و البته صنعت میرسد. اما این ورق های روغنی انواعی دارد که در ادامه با آن آشنا خواهیم شد.

 

انواع ورق روغنی

ورق روغنیِ تولید شده با نورد سرد بر مبنای آلیاژی که در ساختش به کار رفته است به سه دسته معمولی، نیمه کششی و فوق کششی تقسیم می شود. این ورقه ها در کارخانه های تولید آهن و فولاد در شهرهای صنعتی ایران تولید می شوند. از جمله تولید کنندگان اصلی ورق روغنی میتوان به کارخانه هایی چون فولاد غرب، فولاد درخشان، فولاد هفت الماس و البته کارخانه تولید کننده فولاد مبارکه اشاره کرد.

 

روغنکاری و نورد سرد 

همانطوری که پیش تر هم اشاره کردیم، ورق روغنی با فراینده نورد سرد انجام می شود. اگر تا به حال در بازار آهن روغنکاری در نورد سرد را شنیده اید و نمی دانید به چه معنا است، حتما در ادامه با ما همراه باشید.

روغنکاری در نورد سرد در واقع پاشیدن روانساز بر روی ورق های روغنی و یا غلطک است. این مهم برای اهدافی از جمله کاهش نیروی نورد و ایجاد سطحی صاف و بدون خش بر روی ورق روغنی است. البته مزیت روغنکاری در نورد سرد تنها به همین موارد ختم نمی شود بلکه کاهش ساییده شدن توسط غلطک، کاهش دمای ورق نوری و غلطک، جلوگیری از زنگ زدگی و اصطکاک بین ورق های روغنی و غلطک ها همگی از مزایای روغنکاری است. با استفاده از روغن ایده آل که ویژگی هایش را در ادامه خواهیم خواند، می توانیم اصطکاک، زنگ زدگی و آسیب دستگاه را به حداقل برسانیم و محصولی با کیفیت بالا تولید کنیم.

 

انواع روغنکاری ورق روغنی  

جریان معکوس روغن گاهی منجر به ایجاد فشارهایی می شود که با دو عنوان جریان برشی سیال و جریان فشاری سیال، شناخته می شوند. اما روغنکاری خود نیز انواعی دارد. اگر سرعت روانساز حین روغنکاری کافی باشد، جریان این روغن موجب انفصال مناسب و کامل ورق های روغنی از غلتک شده و به روغنکاری هیدرولیک مشهور است. در عین حال اگر سرعت روانساز پایین باشد،به جدایی کامل غلتک و ورقه ها منجر نخواهد شد که در طولانی مدت میتواند برای دستگاه نیز آسیب همراه داشته باشد.

نوع دیگری از روغنکاری، روغنکاری مخلوط است. در این روش اگر ضخامت ورق روغنی بزرگ و سطح آن صاف باشد، دچار اصطکاک های جزئی بین غلطک و ورقه ها میشود. البته این به شرطی است که ورق ها و غلطک ها از ضخامت های متفاوتی برخوردار باشند. روغنکاری این پروسه مخلوط نامیه می شود و دو مورد اصطکاک خواهد داشت. اصطکاک مرزی و اصطکاک هیدرولیکی تنها اصطکاک های روغنکاری مخلوط برای ورق روغنی است.

 

در اصطکاک ورقه ها دچار چه مشکلاتی می شود؟ 

در روغنکاری مخلوط ما شاهد دو نوع اصطکاک مرزی و هیدرولیکی هستیم. اصطکاک مرزی، سابیدگی بر اثر تماس بین سطوح ناصاف رخ خواهد داد که دلیل اصلی آن جنس و نوع روغن است. اما اصطکاک های هیدرودینامیکی معمولا به علت چیزی به نام ویسکوز روغن رخ می دهد.

 

کاربرد روغنکاری مخلوط 

اما از روغنکاری مخلوط در چه جاهایی استفاده می کنند؟ این را به یاد داشته باشید که روغنکاری مخلوط معمولا برای نورد سرد استفاده می شود. به این ترتیب ورق روغنی تولید شده اگر با روش مخلوط روغنکاری شود، سطحی درخشنده و براق خواهد داشت. پس اگر ما نیازمند ورقه هایی با سطح درخشان باشیم باید از محصولی که فرایند روغنکاری مخلوط را پشت سر گذاشته استفاده کنیم. بر همین مبنا نیز اگر سفارش شما ورق روغنی با سطحی مات باشد، باید ورقه ای را سفارش دهید که فرایند روغنکاری هیدرودینامیکی را پشت سر گذاشته است.

 

خصوصیات روغن ایده آل جهت استفاده در فرایند نورد سرد

اما حالا که وارد مباحث روغنکاری شدیم، بهتر است خصوصیات روغن ایده آل در فرایند نورد سرد را بشناسیم. همانطور که گفتیم، با کمک نورد سرد است که ورق روغنی تولید می شود. پس چه بهتر که بدانیم روغن مناسب فرایند نورد سرد چیست؟ روغن ایده ال ما باید دارای خصوصیات ذیل باشد:

  • روغن باید لزجت بهینه و کافی داشته باشد تا نیروی نورد را متناظر کند و محصولش یعنی همان ورق روغنی را با کیفیت بالایی تولید کند.
  • باید به دو صورت خالص و امولسیون قابل استفاده باشد.
  • یک روغن ایده آل می تواند در هنگام کار و طی فرایند روغنکاری مانع انتقال گرما از غلطک به مایع خنک کننده شود.
  • روغن ایده آل پایدار است و البته بعد از مدتی و حین مراحل تمیز کاری به راحتی پاک می شود.
  • مانع زنگ زدگی می شود.
  • سمی نیست و موجب بیماری، به ویژه بیماری های پوستی برای کارکنان نمی شود.
  • امکان پراکنده شدن در آب بدون استفاده از امولسیون
  • داشتن عملکرد ثابت با فرمول اختصاصی 
  • استانداردهای ایمنی و بهداشتی دارد 
  • قیمت مناسبی دارد

در صورت عدم وجود هر کدام از موارد بالا، بخشی از کار ناتمام می ماند. دستگاه با استهلاک بالایی رو به رو خواهد شد و در بلند مدت نیاز به تمیز کاری جدی، تعمیرات متعدد و البته هزینه های حاشیه ای خواهد داشت. بهتر است با انتخاب محصولی که تمام ویژگی های بالا را داشته باشد از فشار بر دستگاه کم کرده و البته بتوانیم کیفیت محصول نهایی خود را نیز حفظ کنیم. به خاطر داشته باشید که روغن نامناسب تنها دستگاه را تهدید نمی کند، بلکه به شدت بر روی کیفیت محصول تاثیر گذار است.

لزجت بهینه برای روغن 

اما همانطوری که در بالا هم گفتیم، روغن مناسب در فرایند نورد سرد باید لزجت کافی و بهینه داشته باشد. اما لزجت بهینه و مطلوب مورد نظر ما چیست؟ منظور ما از لزجت بهینه روغن یعنی لزجتی که بتواند همگام با نیروی فرایند نور در ورقه سازی، به تولید ورقه هایی صاف و تخت منجر شود. این روغن میتواند تمام سطوح ورق و غلتک را بپوشاند.

فراموش نکنید که در این فرایند نمیتوان از روغن جامد استفاده کرد، زیرا روغن های جامد در سرعت بالای غلتک ها کاری نداشته و تنها روغن مایع در این فرایند استفاده می شود. در میان روغن های مایع نیز برتری با محصولی است که با لزجت بهینه بتواند غلطک را به خوبی پوشانده و استهلاک ناشی از فرایند استهلاک را کاهش دهد.

 

زدودن روغن ورق روغنی بعد از عملیات 

در این فرایند به دلیل فشار بالا بین ورق ها و غلتک همیشه مقداری روغن باقی می ماند، که در صورت زدوده نشدن می تواند در طولانی مدت مشکلات جدی را برای دستگاه و غلطک ها ایجاد کند. به همین منظور می خواهیم با فرایند زدودن روغن، پروسه تمیزکاری و موارد مشابه آشنا شویم.

در فرایندهای سنگین روغن با کیفیت و استاندارد تبخیر شده و جای نگرانی نیست ولی برای ورقهای روغنی نازک تر و کم ضخامت باید عملیاتی با دستگاه ها و تانک های تمیز سازی انجام شود که به عملیات الکترولیتی مشهور است. این تمیزسازی باید به صورتی انجام شود که هیچ گونه پسماند و دیگر ترکیب های مشابه و البته ترکیب های کربنی بر روی دستگاه باقی نماند و تمامی پسماندها به طور کامل پاک شود. هرگونه پسماند به ویژه باقیمانده کربنی می تواند فرایند بعدی و عمر مفید دستگاه را به شدت تهدید کند.

 

روش استفاده از روغن ها 

روغن های مورد استفاده در فرایند به دو صورت پاشش مستقیم و مدار بسته استفاده می شوند. در روش استفاده روغن به صورت مستقیم روغن با غلظت بسیار زیاد بر روی ورق های روغنی پاشیده می شود و البته این مهم را به یاد داشته باشید که مصرف روغن در روش مستقیم حداقل میزان لازم است.

خنک سازی روش مستقیم نیز با پاشیدن آب بر روی غلطک از طریق خطوط جداگانه انجام می شود. زدودن روغن در این روش نیز با وسایل تمیز سازی است، البته در بسیاری از موارد روغن بخار می شود. اما در روش مدار بسته از امولسیون هایی با غلظت بسیار بسیار کم استفاده می شود تا علاوه بر روغنکاری، خنک کاری دستگاه را نیز انجام دهد.

در عین حال متخصصین نیز با ترکیب دو روش مستقیم و مدار بسته، نوع سومی به نام روش هیبرد را نیز ابداع کرده اند. در هیبرد مصرف روغن بسیار پایین است و البته خنک سازی دستگاه نیز با حد و توان بسیار بالایی انجام می شود. در این روش مقداری روغن خالص نیز در دستگاه ریخته می شود تا موجب غلظت بیشتر امولسیون شود رو روغنکاری را بهبود بخشد. به این ترتیب شما بر مبنای کارایی مورد نظر می توانید هر سه روش را به کار بگیرید.

 

معیار ما برای ارزیابی روغن نورد چیست؟ 

حالا که ویژگی های روغن ایده آل، روش های روغن کاری و البته انواع روش های تمیز کردن و خنک سازی دستگاه ها را برایتان گفتیم، باید کمی هم با معمیارهایی آشنا شویم که بر مبنای آن بتوانیم روغن های نورد را نیز مناسب و ایده آل تشخیص دهیم.

اول از همه به خاطر داشته باشید که روغن نورد مناسب باید بیشترین و بالاترین کیفیت را داشته باشد. زیرا در فرایند تولید ورق روغنی بار اصلی بر روی دوش روغن نورد است. یک روغن نورد با کیفیت، ورق هایی با کیفیت بالا و استاندارد را تولید میکند. از سوی دیگر روغن نورد با کیفیت، همیشه روانسازی خوبی برای نورد خواهد داشت و استهلاک کمتری را نسبت به دیگر محصولات به دستگاه تحمیل می کند.

روغن نورد با کیفیت می تواند مانع خوبی برای زنگ زدگی و خوردگی ورق روغنی باشد و البته از کیفیت ورق ها نیز به خوبی محافظت می کند. همیشه بخاطر داشته باشید که روغن نورد خوب به راحتی از روی ورق های روغنی زدوده شده و پایداری امولسیون آبی دارد. همیشه این مهم را بخاطر داشته باشید که اگر روغن نورد فاقد هر کدام از استاندارد های فوق باشید می توان منجر به اتفاقات بسیاری شود. به عنوان مثال روغن بدون کیفیت نمی تواند لزجت طولانی مدت داشته باشد.

پس برای جلوگیری از استهلاک بیشتر و البته تهیه با کیفیت محصول نهایی حتما استانداردهای لازم را در نظر بگیرید. پیشنهاد ما به شما برای این مورد امتحان کردن روغن ها با غلطک های آزمایشگاهی است. به این ترتیب شما می تواند انواعی از روغن های نورد را امتحان کرده و بهترین محصول را انتخاب کنید. غلطک های آزمایشگاهی همچون غلطک های واقعی واکنش نشان داده و شما با میزان تولیدی که دارید و کارایی که مدنظرتان است می توانید با قیمت مناسب و در محیط آزمایشگاهی بهترین محصول مورد نظرتان را انتخاب کنیم. در این شرایط دستگاه های بزرگ و اصلی شما دچار استهلاک نشده و آسیب نخواهد دید.

 

تصمیم گیری درست رمز موفقیت کار 

حالا که به خوبی با ورق روغنی آشنا شدیم و اهمیت مراحل روغنکاری و انواع آن را خواندیم باید بتوانیم بهترین انتخاب را برای دستگاه ها داشته باشیم. به این ترتیب اصطکاک اعم از مرزی یا هیدرولیکی به حداقل خواهد رسید. خنک کاری دستگاه به خوبی انجام خواهد شد و البته با انتخاب روغن مناسبی که تمام پارامترهایش ذکر شد دستگاه به راحتی تمیز شده و ورق روغنی با کیفیتی حاصل از فرایند نورد سرد وارد بازار شده و در اختیار مشتریان قرار خواهد گرفت.